vredeling_2__117589e374.jpg

Henk Vredeling (foto: NRC) “Henk Vredeling speelde als minister van Defensie [1973-1977] de hoofdrol bij de meest spectaculaire geheime actie die onder verantwoordelijkheid van [Joop] Den Uyl [premier 1973-1977] heeft plaatsgevonden, mogelijkerwijs zonder dat Den Uyl zelf daar iets van wist: de levering van wapens en munitie aan Israël [tijdens de Yom Kippoer-oorlog, die op 6 okt. 1973 begon. Deze Israeli’s hadden de aanval niet zien aankomen en waren totaal in paniek. Aanvankelijk maakten Egypte en Syrië grote terreinwinst.] … De Israëlische ambassadeur in Den Haag, Ch. Bar-On wendde zich tot de regering met het dringende verzoek wapens te leveren. Er was vooral grote behoefte aan munitie en reserveonderdelen; Frankrijk en Groot-Brittannië waren niet bereid Israël daaraan te helpen, zodat hulp van Nederland van cruciaal belang werd geacht. Op 10 oktober spraken Den Uyl, Van der Stoel en Vredeling over het verzoek. Van der Stoel was tegen, hij vond het onverantwoordelijk, gezien de Arabische acties die dit zou kunnen uitlokken.De VS moesten maar te hulp schieten. Er viel tijdens die bijeenkomst geen besluit. … Toen duidelijk werd dat de Nederlandse regering vooralsnog geen militaire steun wilde geven, legde ambassadeur Bar-On rechtsteeks contact met Vredeling via Henk Beereboom, Den Uyls persoonlijk medewerker, die hij goed kende. [Vredeling was bereid Bar-On te ontmoeten, maar niet op het departement. Ze spraken elkaar in een spreekkamertje in de Tweede Kamer. Den Uyl en Van der Stoel werden hierover niet geïnformeerd. Vredeling vroeg aan staatssecretaris Bram Stemerdink]”hoe we dat technisch het best konden aanpakken – want die was veel meer dan ik thuis in dat militaire gedoe – en we hebben het samen gedaan. Ik geloof echt niet dat Den Uyl het geweten heeft.” … [Stemerdink zei:] “Laat mij dat maar regelen, want als oud-officier wist ik bij wie ik moest zijn. Ik heb ook nog gezegd: “Mocht het ooit fout lopen dan zeg je gewoon dat het een solo-actie was van de staatssecretaris.” Ik ben gegaan naar de generaal J.L. Antonissen. de hoogste man op het gebied van materieel en die heeft de zaak verder geregeld. … [De operatie werd ‘gecamoufleerd’ als een grote oefening op de vliegbasis Gilze-Rijen.]” Ook Stemerdink is er heilig van overtuigd dat Den Uyl destijds van niets wist. … [Ed van Thijn kreeg het spoedig te horen] “om vier uur ’s nachts van een behoorlijk aangeschoten Vredeling.” [Minister van economische zaken Lubbers werd geïnformeerd door de Amerikaanse minister van Defensie James Schlesinger.] Op 21 oktober [1973] vroeg het Arabische Bureau voor de Boycot van Israël van de Arabische Liga zijn leden de oliestroom naar Rotterdam af te snijden. [Algerije, Koeweit, Syrië, Irak en Saoedi-Arabië stelden een olieboycot tegen Nederland in.] De reden dat Nederland werd uitgekozen om maatregelen tegen te nemen, waren niet de geheime wapenleveranties, want daar waren de Arabische landen niet van op de hoogte. Wel speelden – door het ministerie van Buitenlandse Zaken tegengesproken – geruchten een rol dat vanuit Nederland oorlogsvrijwilligers naar Israël waren vertrokken. Ook de aanwezigheid van minister Vredeling op [een pro-Israëlmanifestatie in de Amsterdamse Koopmansbeurs] … bleek kwaad bloed te hebben gezet. … [D]e andere EG-landen waren niet bereid een deel van de voor hen bestemde olie aan Nederland af te staan. Geen wonder dat de somberheid over de te verwachten gevolgen van de olieboycot eind november 1973 een dieptepunt bereikte. … Vergeleken bij [de] … uiterst pessimistische voorspellingen zijn de effecten van olieboycot oliecrisis uiteindelijk zeer meegevallen. Dat was hoofdzakelijk te danken aan het feit dat de oliemaatschappijen, met name Shell en BP, vasthielden aan hun standpunt dat de olie gelijk over Europa moest worden verdeeld. Nederland kreeg geen Arabische olie, maar olie van elders die voor andere landen was bestemd.” (Anet Bleich, Joop den Uyl, 1919-1987: dromer en doordouwer [Amsterdam 2008], p. 306-309)

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *