Park Merwestein

“Otto Boudewijn ‘t Hooft van Benthuizen, eigenaar van het landgoed Veld- en Dijkzicht, kocht in 1851 nog wat grond van zijn zuster. Daarna had hij nagenoeg het hele gebied tussen Singel, Vrieseweg, Groendijk en Hallincqlaan in bezit. Op dit terrein liet ‘t Hooft een chalet-achtige villa bouwen, een koetshuis en een tuinmanswoning. Hij gaf zijn vergrote landgoed een nieuwe naam: Merwestein.

‘t Hooft was grootgrondbezitter, waterschapsbestuurder in de Hoeksche Waard en hij was ruim zestien jaar liberaal Eerste Kamerlid. Hij voerde er vrijwel nooit het woord.

In 1878 overleed ‘t Hooft, en vier jaar later diens vrouw. Merwestein dreigde verkocht te worden en ook in die tijd stonden projectontwikkelaars al likkebaardend klaar om het landgoed te bebouwen. Natuurlijk had de gemeente geen geld om de kostbare buitenplaats te kopen.

90.000 gulden

Met de gemeente werd overeengekomen dat het bedrag werd geschonken op voorwaarde dat het landgoed als onverdeeld stadspark zou dienen. Voor hoe lang? Dat gaf later nog wat problemen. Op zondag 10 mei 1885 werd Park Merwestein voor het publiek opengesteld.

Jaarlijks kostte het park behoorlijk wat aan onderhoud, maar er kwam ook wel wat geld binnen. Het voormalige huis van ‘t Hooft werd verhuurd aan burgemeesters van Dordrecht, later werd het een bejaardentehuis. Er kwam een theetuin met melkhuis.

En af en toe wat werden de damherten uit het park verkocht, onder andere aan de restaurants Zahn en het Witte Paard die een paar dagen later adverteerden dat de menukaarten waren uitgebreid met hertenbout en hertenkoteletten.

School Mühring

In 1902 werden al delen van het park afgestaan voor tuinen aan de Hallincqlaan. En in 1911 werd een stuk park verkocht aan school Mühring voor een nieuwe school. Gemeenteraadslid Hidde Nijland vroeg zich af of dat wel kon. Hij had ooit in het aankoopcomité gezeten ,,maar door het lange tijdsverloop is het mij ontgaan of aan de aanbieding ook de voorwaarde is verbonden dat de grond niet mag worden verkocht. (…) Gaarne zou ik dus vernemen of de schenkers bij die gelegenheid de gemeente het recht hebben gegeven dezen grond te verkoopen.’’

Andere raadsleden meenden dat het park helemaal niet aan de gemeente was geschonken.Burgemeester Wichers, die zelf in het grote herenhuis in het park woonde, gaf uitsluitsel. ,,De bepaling is destijds gemaakt, dat het park zou bestemd blijven voor villapark gedurende 25 jaren. Deze termijn is verstreken 5 Mei van het vorige jaar.’’

De voormalige woning van stichter ’t Hooft van Benthuizen, later burgemeesterswoning. In 1994 gebombardeerd.

De voormalige woning van stichter ’t Hooft van Benthuizen, later burgemeesterswoning. In 1994 gebombardeerd.© Stadsarchief Dordrecht

De voormalige woning van ’t Hooft van Benthuizen, later burgemeesterswoning, gebombardeerd in 1944.

Zodra het kon, verpatste de gemeente een stuk park. Later werden nog delen verkocht voor huizenbouw aan de Vrieseweg. In de jaren 30 ging er weer een stuk af voor huizen aan de Hallincqlaan en het Berckepad.

Bij het 100-jarig bestaan van het park in 1985 beloofde de gemeente om Merwestein ‘in volle glorie een tweede eeuw te behouden voor de Dordtse burgerij’. Die belofte werd ternauwernood gehouden. Nog geen tien jaar later werd er al aan gedacht een deel van het park achter de huizen aan de Hallincqlaan te verkopen aan de bewoners van de huizen. Dat zoveelste geknabbel aan de het Park Merwestein ging na protesten niet door.

Maar nu wordt er weer gedacht om een stuk park van de hand te doen. De gemeente wil wat grond, inclusief het zogeheten Werfje, verkopen. Het Werfje is een karakteristiek gebouwtje aan de rand van het park. Het dient als opslag en uitvalsbasis voor het personeel dat zorgt voor het onderhoud van het park. Het pandje staat pal tegen school Mühring aan en die school heeft jaren geleden al het begerig oog op het stukje grond laten vallen. En er zouden inmiddels meer kandidaatkopers zijn. Ook Nobel’s iseen van de gegadigden: een dagzaakje voor een kop koffie of vers brood, of voor een picknickmand met lekkers. Bijna als het oude Melkhuis.

Volgens de regels kan de verkoop doorgaan, maar of er weer wat van het unieke Park Merwestein afgehaald moet worden? Een van de mooiste (binnen)stadparken in Nederland mag toch wel rekenen op een op een beetje bescherming en zorgvuldige afwegingen.”

Jaap Bouman, Het Werfje in de verkoop: Dordt Eigen-aardig, in AD 23 sept. 2020